ေရြးေကာက္ပဲြ အကဲခတ္သူေတြ လာခြင့္မျပဳတဲ့အေပၚ အေမရိကန္နဲ႔ ကုလ ေ၀ဖန္

VOA သတင္းမွ...........

ျမန္မာစစ္အစုိးရက ေရွ႕လထဲ က်င္းပဖုိ႔ စီစဥ္ထားတဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြကုိ ျပည္ပက သတင္းမီဒီယာေတြ လာေရာက္ သတင္းယူ အကဲခတ္ခြင့္ မေပးဖုိ႔ ေၾကညာလုိက္တဲ့အတြက္ အမ်ားက လက္ခံႏုိင္စရာေတြ ပုိလုိ႔သာ ကင္းမဲ့စရာေတြ ျဖစ္ရေၾကာင္း အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ကုလသမဂၢတုိ႔က ေျပာဆုိလုိက္ၾကပါတယ္။ ႏုိ၀င္ဘာ ၇ ရက္ေန႔ ေရြးေကာက္ပဲြေတြဟာ ပြင့္လင္း လြတ္လပ္မႈ ရွိပါ့မလား စုိးရိမ္မကင္း ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ စစ္အစုိးရ အာဏာပုိင္ေတြက အခုလုိ ကန္႔သတ္မႈေတြ လုပ္ဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္လုိက္တာမုိ႔ ျပစ္တင္ ေ၀ဖန္သံေတြ ေနာက္ထပ္ ထြက္ေပၚလာတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အျပည့္အစုံကုိ ကုိေအာင္လြင္ဦးက တင္ျပေပးထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ ေရြးေကာက္ပဲြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အေတြ႕အႀကံဳ အမ်ားအျပား ရွိၿပီးျဖစ္တာမုိ႔ ကၽြမ္းက်င္သူေတြ၊ ေစာင့္ၾကည့္သူေတြ မလုိပါဘူးလုိ႔ အာဏာပုိင္ေတြက ေျပာလုိက္ေပမဲ့ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀န္းကေတာ့ ဒါကုိ လက္မခံႏုိင္ေၾကာင္း တုံ႔ျပန္လုိက္ၾကပါတယ္။ ျပည္ပက သတင္းမီဒီယာ သမားေတြ၊ အကဲခတ္ ေလ့လာသူေတြ ေစာင့္ၾကည့္စရာ မလုိေလာက္ေအာင္ ႏုိင္ငံတကာ သံတမန္ေတြ မ်က္ေစ့ေရွ႕ေမွာက္မွာ က်င္းပသြားမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေရြးေကာက္ပဲြ ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ ဦးသိန္းစုိးက ေနျပည္ေတာ္မွာ တနလၤာေန႔က က်င္းပတဲ့ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပဲြအတြင္း ေျပာခဲ့တာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း ႏုိင္ငံေရး အင္အားစုေတြ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ မပါ၀င္ႏုိင္တာမ္ုိ႔ ေရြးေကာက္ပဲြဟာ လြတ္လပ္မႈ မရွိႏုိင္ဘူးလုိ႔ ႐ႈျမင္ထားတဲ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီလုပ္ရပ္ေၾကာင့္ ယုံၾကည္မႈေတြ ပုိလုိ႔သာ ေလ်ာ့ပါးေစႏုိင္တဲ့အေၾကာင္း ႏုိင္ငံျခားေရးဌာန ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ပီေဂ် ခေရာ္လီ (P J Crowley) က တနလၤာေန႔ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပဲြအတြင္း ေျပာလုိက္ပါတယ္။
“ဒါက ကံမေကာင္း အေၾကာင္းမလွတဲ့ ကိစၥတခု ဆုိေပမဲ့ ဒီေရြးေကာက္ပဲြ အစီအစဥ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေတြ႕ရတဲ့ အေျခအေနေတြ တေလွ်ာက္လုံးကုိ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ အံ့ၾသစရာေတာ့လည္း မရွိပါဘူး။ ဒီလုပ္ငန္းစဥ္ရဲ႕ တစိတ္တပုိင္း အျဖစ္နဲ႔ ျပင္ပက အကဲခတ္ေတြကုိ လမ္းဖြင့္မေပးဘူးဆုိရင္ ဒါဟာ အမ်ားလက္ခံ ယုံၾကည္ႏုိင္စရာ ရွိလိမ့္မယ္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ယူဆႏုိင္မွာ မဟုတ္ဘူး ဆုိတာကုိလည္း ေျပာထားၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။”

ႏုိ၀င္ဘာ ၇ ရက္ ေရြးေကာက္ပဲြကုိ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ အေျခအေန ရွိမရွိ အကဲခတ္လုိတဲ့ သေဘာထားေတြကုိ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏုိင္ငံမ်ားအသင္း (အာဆီယံ) နဲ႔ ကုလသမဂၢတုိ႔လုိ ေဒသတြင္းနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာ အဖဲြ႕အစည္းေတြက ေျပာဆုိထားၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း အခုအခါ ဒီလုိအေျခအေနမ်ဳိး ေတြ႕ရမွာ မဟုတ္တာမုိ႔ ဒါဟာ စုိးရိမ္ပူပန္စရာေတြ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္း (Ban Ki-moon) ရဲ႕ ေျပာခြင့္ရသူ တဦးျဖစ္တဲ့ ဖာဟန္ ဟပ္က္ (Farhan Haq) က နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပဲြမွာ တနလၤာေန႔ကပဲ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ အေနနဲ႔ ေရြးေကာက္ပဲြကုိ အားလုံး ပါ၀င္ခြင့္ရွိၿပီး ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ရွိရမယ္၊ လြတ္လပ္ တရားမွ်တရမယ္လုိ႔ ေျပာထားၿပီးသားပါ။ ဒါကုိ ဆန္႔က်င္တဲ့ ကိစၥမွန္သမွ်ဟာ စုိးရိမ္စရာ အေၾကာင္းေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

ျမန္မာႏုိင္ငံက မေျဖရွင္းႏုိင္ေသးတဲ့ ႏုိင္ငံေရး ျပႆနာနဲ႔ လက္နက္ကုိင္ ပဋိပကၡေတြဟာ အဓိက စုိးရိမ္စရာ ျပႆနာေတြ အျဖစ္နဲ႔လည္း အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္က အရင္တပတ္ထဲ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ ညီလာခံကုိ တင္သြင္းတဲ့ သူ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာပါ။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ အတြင္း ေရြးေကာက္ပဲြေတြ ပထမဆုံးအႀကိမ္အျဖစ္ က်င္းပမယ္လုိ႔ ေၾကညာၿပီး ႏုိင္ငံေရး ပါတီေတြကုိ မွတ္ပုံတင္ခြင့္ေပး၊ ပါ၀င္ခြင့္ ျပဳခဲ့ေပမဲ့ ျပ႒ာန္းထားတဲ့ ဥပေဒေတြ၊ အစီအမံေတြဟာ တရားမွ်တမႈ မရွိဘူးဆုိၿပီး အဓိက အတုိက္အခံ ႏုိင္ငံေရးပါတီ တခုျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသား ဒီမုိကေရစီ အဖဲြ႕ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီက မွတ္ပုံတင္ ယွဥ္ၿပိဳင္တာေတြ မလုပ္ဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အေနနဲ႔ကေတာ့ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းႏုိင္တဲ့ လမ္းစေတြ ရွိေနဆဲလုိ႔ ယုံၾကည္ထားေၾကာင္း ႏုိင္ငံျခားေရးဌာန ေျပာခြင့္ရသူ ပီေဂ် ခေရာ္လီက ေျပာခဲ့တာပါ။

“က်ေနာ္တုိ႔ ျဖစ္ေစခ်င္တာကေတာ့ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းတဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြ ျဖစ္ေစဖုိ႔နဲ႔ ဒီလုပ္ငန္းစဥ္ရဲ႕ တစိတ္တပုိင္းအျဖစ္ ျမန္မာ့လူ႔ေဘာင္ အသုိင္းအ၀ုိင္းထဲမွာ ေဆြးေႏြးေျပာဆုိမႈေတြကုိ တုိးၿပီး လုပ္ေဆာင္တာေတြလုိ အခြင့္အလမ္းမ်ဳိးေတြကုိ အရယူေစခ်င္ပါတယ္။”

မၾကာခင္ က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပဲြမွာေတာ့ တသီးပုဂၢလ ၈၂ ေယာက္ အပါအ၀င္ ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္း ၃,၁၅၃ ေယာက္က မဲဆႏၵနယ္ေျမေပါင္း ၁,၁၅၈ ခုမွာ ယွဥ္ၿပိဳင္ၾကမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ ဦးသိန္းစုိးက ေျပာပါတယ္။ မဲေပးခြင့္ရွိသူ ၂၉ သန္းေက်ာ္ အေနနဲ႔ ႏုိင္ငံတ၀န္းက မဲ႐ုံေပါင္း ၄၀,၀၀၀ မွာ ဆႏၵအေလ်ာက္ မဲေပးႏုိင္ၾကမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ဆုိခဲ့တာပါ။

ဒါေပမဲ့လည္း ေရြးေကာက္ပဲြေတြ က်င္းပဖုိ႔ သီတင္း ၃ ပတ္ေလာက္သာ လုိေတာ့တဲ့ အခ်ိန္မွာ ျပင္ပက အကဲခတ္ ေစာင့္ၾကည့္သူေတြ၊ သတင္းမီဒီယာေတြကုိ လက္မခံဖုိ႔ ျငင္းဆန္လုိက္တာဟာ လြတ္လပ္ၿပီး မွ်မွ်တတ ေဆာင္ရြက္သြားဖုိ႔ ဆႏၵမရွိေၾကာင္း ျပသလုိက္တာသာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ႏုိင္ငံတကာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ကုိ ေစာင့္ၾကည့္ အကဲခတ္ေနတဲ့ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ အေျခစုိက္ နယ္စည္းမျခား သတင္းသမားမ်ားအဖဲြ႕ (RSF) ကလည္း ေျပာဆုိခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။